Ne zaman gerekir?
Bir mal birden fazla kişinin ortaklığında ise ve paydaşlar arasında paylaşım konusunda anlaşmaya varılamıyorsa; her bir paydaş, sulh hukuk mahkemesinden ortaklığın giderilmesini isteyebilir. En sık karşılaşılan örnek, miras yoluyla intikal eden taşınmazlardır.
Bu dava bir hak değildir, bir taleptir; herhangi bir paydaş istediği an açabilir. Diğer paydaşların bu davaya itiraz etmesi mümkün değildir; ancak satış değil aynen taksim talep edebilirler.
Aynen taksim mi, satış mı?
Mahkeme öncelikle aynen taksimin mümkün olup olmadığını araştırır. Taşınmazın bölünebilir olması, her paydaşa yeterli pay düşmesi ve değerinin önemli ölçüde düşmemesi gerekir. Bu mümkün değilse satış yoluyla paylaşıma karar verilir.
Satışa karar verilirse satış memuru atanır ve cebri açık artırma ile satış yapılır. Bu satışta üçüncü kişiler de teklif verebilir; paydaşlar yasal önalım hakkını kullanmak için tetikte olmalıdır.
Pratik tavsiyeler
Ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce paydaşlar arasında bir uzlaşı protokolü çoğu zaman daha hızlı, daha az maliyetli sonuç verir. Aile içi taşınmaz bölüşümlerinde bu yol özellikle değerlidir.
Davanın açılmasının ardından bile sulh ve uzlaşı mümkündür; mahkemeler bu yöndeki paydaş anlaşmalarını teşvik eder.
Ortak miras kalan mallarda özel durum
Bir aileye miras kalan birden fazla taşınmaz varsa, paydaşlar her birini ayrı ayrı dava etmek yerine taşınmazları takas yoluyla bölüşmeyi tercih edebilir (ör. "ev senin, arsa benim"). Bu, mahkeme dışı paylaşım protokolüyle gerçekleştirilir.
Aile şirketinde ortak hisseler varsa, ortaklığın giderilmesi yerine pay devri, yeniden değerleme ve hisse tasfiyesi gibi şirketler hukuku araçları kullanılır. Hangi yolun avantajlı olacağı somut yapıya göre değişir.
Açık artırma sürecinde haklarınız
Satış kararı sonrası satış memuru atanır. İlanlar gazetede ve elektronik sistemde yayımlanır. Açık artırmaya katılım için <strong>teminat</strong> (genelde değerin %20'si) yatırılır. En yüksek teklif veren ihaleyi alır.
Paydaşlar olarak <strong>yasal önalım hakkınızı</strong> 3 ay içinde kullanarak açık artırmadaki bedelle taşınmazı satın alma önceliğine sahipsiniz. Bu hak hayatî olabilir; süresinde kullanılmazsa kaybedilir.