Hayatın hiç beklenmeyen anında polis kapıyı çalabilir veya mahkemeden bir tebligat gelebilir. Hakkınızda ağır cezalı bir suçla soruşturma başlatıldığında, paniklemek doğal olsa da hukuki olarak yapmanız gerekenler bellidir. Aşağıdaki ilk 7 adım, dosyanızın seyrini büyük ölçüde belirler.
1. Adım: Susma hakkınızı kullanın
Anayasa m. 38 ve CMK m. 147: "Hiç kimse kendisini ve yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaz." İfade vermeden önce avukatınızın hazır olmasını isteyebilirsiniz. "Sustuğum aleyhime mi olacak?" — Hayır; yasaya göre susma aleyhe yorumlanamaz.
2. Adım: Avukatınızı arayın
Müdafi olmadan ifade vermek yerine, müdafinin gelmesini bekleyebilirsiniz. Eğer kendi avukatınız yoksa baroya başvurarak ücretsiz CMK avukatı isteyebilirsiniz. Bu hak yasaldır ve reddedilemez.
3. Adım: Hiçbir belgeyi okumadan imzalamayın
Polis veya jandarma tutanağında "okudum, anladım, doğrudur" cümlesi imzayla onaylanır. Acele imza, sonradan değiştirilemeyen bir delil olur. Tutanağı baştan sona okuyun, yanlış olanı düzelttirin, yapılmayanı çıkarttırın.
4. Adım: Aramayı sınırlayın
Polis evinizi/iş yerinizi arıyorsa arama emrini görmek hakkınızdır. Acele hâl yoksa hâkim kararı zorunludur. Aramada bulunan eşyaların listesi tutulmalı, fotoğraflanmalı, bir nüshası size verilmelidir.
5. Adım: Tutuklama tehlikesi varsa adli kontrole hazırlanın
Yargılama henüz başlamadan tutuklamanın alternatifi olan adli kontrol tedbirleri uygulanabilir:
- Yurtdışına çıkış yasağı,
- Belirli yerlere gitmeme,
- İmza atma yükümlülüğü (haftada bir karakola),
- Belirli kişilerle görüşmeme,
- Konutu terk etmeme.
İyi hazırlanmış savunmayla pek çok dosyada tutuklama yerine adli kontrole karar verilir.
6. Adım: Sosyal medyayı kapatın
Sosyal medyaya yapılan paylaşımlar, suça konu olayla ilgili "iddialara cevap" niteliğindeki gönderiler bile dosyaya delil olarak girer. Sessiz kalın; yasak olmadığı sürece hesabı geçici olarak deaktive edin.
7. Adım: Tanıklarınızı şimdi kayıt altına alın
Müdafiniz, lehinize konuşacak tanıkların bilgilerini hızla derler. Olay yerinde sizi gören insanlar, video kayıtları, mesaj kayıtları — bunların unutulmadan veya silinmeden kayıt altına alınması kritiktir.
Bonus: Polis "açıklama yap, sana yardımcı olayım" derse
Bu, yıllardır kullanılan bir teknik. Müdafi yokken yapılan informal görüşmelerde söylenen her şey tutanağa girer. Cevabınız: "Avukatım gelene kadar açıklama yapmayacağım." Bu cümle, kibar ve yasal bir savunmadır.
Ceza yargılamasında "yargılama duruşmada başlar" mitinin aksine; gerçek savunma, ifade odasında başlar. İlk 24 saatteki kararlarınız, davanın 5 yıllık seyrini belirleyebilir.