Boşanma davasında en çok sorulan ve en çok anlaşmazlık çıkan konuların başında mal paylaşımı gelir. 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu, evlilik birliği için varsayılan mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimini benimsemiştir. Bu yazıda söz konusu rejimi sadeleştirilmiş, uygulamadaki haliyle ele alıyoruz.
Kişisel mal — edinilmiş mal ayrımı
Rejimin temel mantığı, eşlerin malvarlığını ikiye ayırmaktır:
- Kişisel mallar: Eşlerin evlilikten önce sahip olduğu mallar; evlilik içinde miras yoluyla kalan veya bağış olarak alınan mallar; manevi tazminatlar; kişisel kullanım eşyaları (giyim, takı, kişisel araç-gereç).
- Edinilmiş mallar: Evlilik birliği sürerken eşin elde ettiği malvarlığı değerleri. Bunların başlıcaları: çalışma karşılığı edinilen değerler, sosyal güvenlik kurumlarından doğan ödemeler, kişisel malların gelirleri (örn. miras kalan evin kirası), edinilmiş malların yerine geçen değerler.
Paylaşımın temel ilkesi: yarı yarıya, ama net değer üzerinden
Boşanma kararının kesinleşmesiyle her eş, diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısına katılma alacağı kazanır. Burada "artık değer" şudur: edinilmiş mallar toplamından, edinilmiş mallar için yapılmış borçlar düşüldükten sonra kalan kısım.
Tasfiye nasıl yürür? — adım adım
- Mal listesi: Eşlerin tüm malvarlığı (taşınmaz, araç, banka hesabı, şirket payı, altın, hisse senedi, vb.) çıkarılır ve kişisel-edinilmiş ayrımı yapılır.
- Değerleme: Her bir mal için tasfiye anındaki sürüm değeri (rayiç bedel) tespit edilir.
- Eklemeler ve denkleştirme: Eşin diğerinden mal kaçırmak için yaptığı tasarruflar (önceki bir yıl içindeki karşılıksız kazandırmalar) artık değere eklenir. Kişisel mallarla edinilmiş mallar arasındaki destekler hesaplanır (denkleştirme alacağı).
- Hesaplama: Her eşin "katılma alacağı" hesaplanır. Sonuç, tipik bir formülde şudur: (Eşin edinilmiş malları – borçlar + eklenmesi gerekenler) ÷ 2 = Diğer eşin alacağı.
Sıkça karşılaşılan sorunlu noktalar
Aile evi kişisel mal mıdır?
Evlilik öncesinde alındıysa kişisel maldır; ancak evlilik içinde ödenen kredisi varsa o ölçüde edinilmiş malların katkısı doğmuş olabilir. Banka kayıtları belirleyicidir.
Eşim şirketten gizli para çekiyor
Eşin mal kaçırma niyetiyle yaptığı tüm tasarruflar denkleştirme alacağına dahil edilebilir. Bu konuda banka hareketleri, şirketin mali tabloları ve vergi beyannameleri delildir.
Boşanma kararı kesinleşti, paylaşım için süre var mı?
Mal rejimi tasfiyesi davası, boşanma kararının kesinleşmesini izleyen 10 yıl içinde açılabilir. Bu süre kaçırılmamalıdır.
Mal paylaşımı dosyaları, banka kayıtları, tapu sicili ve değerleme raporlarının titizlikle birleştirildiği teknik dosyalardır. İyi bir savunma; kişisel-edinilmiş ayrımının doğru yapılmasından, denkleştirme alacaklarının eksiksiz hesaplanmasından geçer.
Boşanma davası açtıktan sonra mal paylaşımı için ayrı süreç başlayacaktır. Bu süreçte avukat desteği almak, on yılı bulan emek ürünü malvarlığınızın korunması anlamına gelir.