Çekişmeli boşanma, eşlerden birinin diğerinin daha kusurlu olduğunu ileri sürerek açtığı; mal paylaşımı, velayet, nafaka ve tazminat gibi pek çok başlığı tek dosyada birleştiren karmaşık bir hukuki süreçtir. Anlaşmalı boşanmaya kıyasla daha uzundur, daha pahalıdır, ama dürüst kalan tarafın haklarının korunması için zorunlu olabilir.
Davayı kim açmalı? — "Önce davranan" avantajı var mı?
Hukuki olarak davayı açan ile açılan arasında bir üstünlük yoktur. Mahkeme her iki tarafın iddia ve delillerini birlikte değerlendirir. Ancak pratikte ilk dilekçeyi hazırlayan tarafın delil toplama ve hikâye kurgulamasında bir avantajı vardır.
Kusur unsurunun belirleyiciliği
Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle açılan boşanma davalarında "tam kusurlu eşin tazminat isteyemeyeceği"ni öngörür. Bu nedenle dosyanın hayatî sorusu şudur: kim daha kusurlu?
- Sadakatsizlik (zina/aldatma): Tek başına bağımsız bir boşanma sebebidir.
- Hayata kast, pek kötü davranış, onur kırıcı davranış: Mutlak boşanma sebepleri.
- Suç işleme ve haysiyetsiz yaşam: Mutlak sebep.
- Terk: En az 6 ay kesintisiz, haklı sebep yokken birliği terk.
- Akıl hastalığı: Tedavi edilemediği rapora bağlandığında.
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması: Genel ve en yaygın kullanılan sebep.
Delil türleri ve toplama yöntemleri
Mahkeme her tür delili dinler ama en güçlü delil türleri sırasıyla şunlardır:
- Tanık ifadeleri: Aile büyükleri, komşular, iş arkadaşları. Tanık seçimi davanın belkemiğidir.
- WhatsApp/SMS yazışmaları: Hukuka uygun edinildiyse delil değeri yüksektir. (Eşinizin telefonunu izinsiz açıp kopyalamak hukuka aykırıdır; ortak hesap, paylaşılan bilgisayar gibi durumlarda kullanım meşrudur.)
- Sosyal medya içerikleri: Eşin paylaşımları, etiketlendiği fotoğraflar, başkalarıyla yazışmaları.
- Banka kayıtları: Lüks harcamalar, hesaba kapatılan paralar, üçüncü kişiye yapılan transferler.
- Sağlık raporları: Şiddet, mobbing, depresyon kayıtları.
- Polis tutanakları: Şikâyet kayıtları, ihbar tutanakları.
- Karayolu kameraları, otel kayıtları: Mahkeme aracılığıyla istenir.
Zaman çizelgesi
Tipik bir çekişmeli boşanmanın seyri:
- Dava açma + tedbir kararları: Dilekçe ile birlikte tedbir nafakası, koruma, çocukla görüşme düzenlemesi istenir. İlk hafta-ay.
- Cevap dilekçesi: Davalı 2 hafta içinde cevap verir.
- Ön inceleme duruşması: Tarafların talepleri ve uyuşmazlık konuları belirlenir. 2-4. ay.
- Tahkikat: Tanıklar dinlenir, deliller toplanır, bilirkişi raporları alınır. 6-18. ay.
- Sözlü yargılama + karar: Tarafların son sözleri alınır, karar verilir. 18-24. ay.
- İstinaf: Karara karşı 2 hafta içinde başvurulur. +6-12 ay.
- Temyiz: İstinaf sonrası uygun davalarda. +6-12 ay.
Çekişmeli boşanma stratejisi yalnızca hukuki bilgiyle değil; soğukkanlı bir delil yönetimi ve sabırla kazanılır. Aceleyle yazılmış sosyal medya gönderileri, doğrulanmamış iddialar ve tanık eksiklikleri davaların seyrini tersine çevirebilir.