İş Kanunu m. 41'e göre, haftalık çalışma süresi 45 saati aşan kısım fazla çalışmadır. Fazla mesai ücreti, normal saat ücretinin %50 zamlı haliyle ödenir. Ancak uygulamada bordroda görünenle gerçekte yapılan saatler arasında ciddi farklar olabilir.
Hesaplama formülü
- Aylık brüt maaş ÷ 225 saat = saatlik ücret (aylık 30 gün × 7,5 saat),
- Saatlik ücret × 1,5 = fazla mesai saatlik ücreti,
- Hafta tatili çalışması da %50 zamlı,
- Ulusal bayram-genel tatil çalışması %100 zamlı.
Fazla mesai delili nasıl toplanır?
- İş yeri giriş-çıkış kayıtları (parmak izi, kart sistemleri),
- Kamera kayıtları (mahkeme aracılığıyla),
- Yazışmalar (akşam saatlerinde gönderilen e-posta),
- Tanık ifadeleri (aynı saatte çalışan iş arkadaşları),
- Bordrodaki "fazla mesai" satırının olmaması.
Zamanaşımı
Fazla mesai alacakları için zamanaşımı 5 yıldır. İşten çıkış veya istifa tarihinden itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır.
İşveren "izin verdim" derse
Yıllık izin günlerinin fazla mesai yerine kullandırılması yasal değildir. Yargıtay'a göre fazla mesai parasal olarak ödenmelidir; izinle telafi mümkün değildir (özel sözleşme istisnaları hariç).
Fazla mesai davaları, çoğu zaman 5 yıllık alacakları içerir; kazanılırsa işçinin yıllık brüt maaşını aşan miktarlar gündeme gelir. Bordro yetersizse mahkeme bilirkişi atayarak fiili çalışma süresini saptar.