Hakaret (TCK m. 125) ve tehdit (TCK m. 106), Türkiye'de en sık karşılaşılan iki suç türüdür. Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla bu suçların işleniş biçimi değişmiş, "yorum yazma", "tweet atma", "WhatsApp'tan mesaj gönderme" gibi günlük eylemler kovuşturma konusu olabilmektedir.
Hakaret suçunun unsurları
- Bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikte,
- Somut bir fiil ya da olgu isnat etme veya genel sövme,
- Mağdurun bunu öğrenebileceği biçimde söylenmiş olma.
Cezası: 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası. Kamu görevlisine görev sırasında, alenen veya basın yayın yoluyla işlenirse alt sınır 1 yıldır.
Tehdit suçunun unsurları
- Bir kişiyi kendisinin veya yakınının yaşam, vücut, cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı yapacağına dair beyan,
- Mağdurda korku oluşturma kastı,
- İnandırıcı içerikte olma.
Cezası: 6 ay – 2 yıl hapis. Silahla, kişinin kendini tanımayacağı bir kıyafetle, birden fazla kişi tarafından, dini, siyasi, sosyal motivasyonla işlenirse 2 yıldan 5 yıla kadar.
Savunma stratejisi: ifade özgürlüğü dengesi
Anayasa m. 26 ve AİHS m. 10, ifade özgürlüğünü korur. Savunma sıklıkla bu hakka dayanır:
- Eleştiri sınırı: Sert ama olgusal bir eleştiri hakaret değildir. "Yetersiz, başarısız, kötü yöneten" gibi ifadeler eleştiridir.
- Kamu yararı: Bir gazetecinin, akademisyenin görevini ifa kapsamında yaptığı değerlendirmeler.
- Karşılıklılık: Tahrik altında söylenen sözler için ceza indirimi (TCK m. 129).
- Bağlam: Tartışmanın bütünü içinde ifadenin ağırlığının değerlendirilmesi.
Sosyal medya unsurları
Sosyal medyada işlenen hakaret/tehdit alenen işlenmiş sayılır; cezayı ağırlaştırır. Buna karşın savunma için yeni argümanlar:
- İçerik silme: Hızlıca silinen ve görüntülenmemiş içerikler için ölçülülük argümanı,
- Hesabın çalınması/açılması: Mesajı atan kişinin müvekkil olmadığı iddiası — ilgili IP analizi yapılabilir,
- Ekran görüntüsü düzenlemesi: Mağdur tarafından oluşturulmuş düzmece ekran görüntüsü iddiası,
- Konuyu paylaşma: Başkasının yorumunu paylaşmak — kasıt unsuru tartışılabilir.
Şikayetin geri alınması ve uzlaşma
Hakaret ve basit tehdit, şikâyete bağlı suçlardır. Mağdurun şikâyetini geri alması davayı düşürür. Ayrıca uzlaşma kapsamında olan suçlardır; tarafların anlaşmasıyla ceza yargılaması olmaksızın dosya kapatılabilir.
HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması)
Cezası 2 yıl ve altında olan ve sabıkası bulunmayan sanıklar için yaygın olarak uygulanır. 5 yıllık denetim süresinde başka suç işlenmezse hüküm ortadan kalkar; sicile dahi işlemez.
Sosyal medya çağında "yazdığım bir tweet"in faturası ağır olabilir. Ancak iyi hazırlanmış savunma — bağlam, niyet, eleştiri sınırı — pek çok dosyada beraat veya dosyanın düşmesi sonucunu doğurur.