Borçlular bazen icra takibinden hemen önce evi eşi üzerine, arabayı çocuk üzerine devreder. Türk hukuku bu tip "muvazaalı" işlemlerine karşı tasarrufun iptali davasını (İİK m. 277-284) sunar.
Hangi işlemler iptal edilebilir?
- Bağışlamalar: Borçtan önceki son 2 yıl içinde yapılan tüm bağışlamalar.
- Düşük bedelle satışlar: Piyasa değerinin altında satışlar muvazaalı kabul edilir.
- Yakına yapılan transferler: Eş, kardeş, çocuk, anne-baba gibi yakınlara yapılan satışlarda muvazaa karinesi vardır.
- Aciz halinde yapılan ödemeler: Borçlunun aciz haline girmiş olduğu dönemde bir alacaklıya öncelik verilmesi.
Süre
Alacaklı, dava açma hakkını borç doğduğu tarihten itibaren 5 yıl içinde kullanmalıdır. Tasarrufun yapıldığı tarihten 5 yıl geçmesi halinde dava açma hakkı düşer.
Dava sonucu ne olur?
Dava kazanılırsa, satılmış mal üzerinde alacaklı haciz koyabilir. Mal yeni sahipte kalır ama "alacaklı yönünden iptal edilmiş" sayılır.
Hangi delillerle ispatlanır?
- Satış bedelinin ödenmediği (banka kayıtları),
- Bedelin gerçeğe aykırı olduğu (piyasa raporu, emsal satışlar),
- Alıcının borçlunun durumunu bildiği (yakınlık, ortaklık ilişkisi),
- Borçlunun başka mal varlığının kalmaması.
İcra ve hukuk dosyalarının kesişimi
Tasarrufun iptali davası bir hukuk davasıdır ve genel mahkemelerde görülür; ancak icra dosyasıyla bağlantılıdır. Avukatınız her iki dosyayı paralel yürütür.
Mal kaçırma, alacaklıyı "elinde belge ama tahsil edilemez" durumunda bırakır. Tasarrufun iptali davası, bu hileye karşı yasal silahtır.