Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra mal varlığının nasıl paylaşılacağını belirleyen tek taraflı hukuki işlemdir. Türk Medeni Kanunu üç farklı vasiyet türü tanır.
1. El yazısı vasiyetname (TMK m. 538)
Vasiyetin tamamı vasiyetçinin kendi el yazısı ile yazılmalı, tarih içermeli ve imzalanmalıdır. Daktilo, bilgisayar veya başkasının yazdığı vasiyetname el yazısı sayılmaz.
Avantajı: Maliyetsiz, hızlı.
Dezavantajı: Saklama riskli, sahtecilik iddialarına açık.
2. Resmi vasiyetname (TMK m. 532-537)
Noter veya sulh hâkimi huzurunda, iki tanıkla yapılır. Vasiyetçi vasiyetini sözlü olarak söyler, görevli yazar, vasiyetçi okur ve imzalar.
Avantajı: Geçersizlik iddiasına en kapalı tür. Saklama güvenli.
Dezavantajı: Maliyet, randevu gerekliliği.
3. Sözlü vasiyetname (TMK m. 539-541)
Yalnızca olağanüstü durumlarda (deprem, savaş, ağır hastalık) iki tanık huzurunda yapılır. 1 ay içinde yazılı hale getirilmezse geçersizdir.
Vasiyetnamenin sınırları: saklı pay
Vasiyetçi mal varlığının tamamını istediği gibi paylaştıramaz. Aşağıdaki mirasçıların saklı payları vardır:
- Altsoy (çocuk, torun): Yasal payın 1/2'si,
- Anne, baba: Yasal payın 1/4'ü,
- Eş: Yasal payın 1/4'ü (altsoyla birlikte) veya 3/4'ü (yalnız mirasçıyken).
Saklı paya tecavüz edilirse mirasçılar tenkis davası açabilir.
Vasiyet ne zaman geçersiz olur?
- Vasiyetçinin ehliyeti yok (bunama, akıl hastalığı kanıtlanırsa),
- Hile veya korkutma altında yapıldıysa,
- Şekil şartlarına aykırılık varsa (el yazısı vasiyette tarih yok vs.),
- Hukuka aykırı içerik varsa.
Vasiyetname nasıl iptal edilir?
- Yeni bir vasiyetnameyle önceki iptal edilebilir,
- El yazılı vasiyetname yırtılabilir, imhası geçerlidir,
- Resmi vasiyet için noter aracılığıyla iptal işlemi yapılır.
Vasiyetname, ölümden sonra "ses" olmaktır. Doğru hazırlanmamışsa, iyi niyetli bir bırakım bile aile içi yıllar süren davalara dönebilir.