Borçlu, alacaklıdan kaçmak için malını eşine, çocuğuna veya yakınına devredebilir. Tasarrufun iptali davası (İİK m.277-284) bu manipülasyonları geri çevirmenin yoludur.
Ne zaman açılır?
Üç temel ön şart vardır:
- Borçlu hakkında kesinleşmiş icra takibi olmalı (aciz vesikası gerekmez ama haciz çıkmış olmalı)
- Borçlunun tasarrufu (satım, bağış, ipotek vs.) 5 yıl önce ya da daha yeni olmalı
- Tasarruf alacaklıyı zarara uğratmış olmalı (kötüniyet ya da düşük bedelle satım)
3 dava türü
İİK m.278 — bağış benzeri tasarruflar
Borçlunun yakınlarına yaptığı bağış, evlilik bağışı, mirastan feragat gibi karşılıksız tasarruflar otomatik iptale tabi.
İİK m.279 — değersiz karşılıkla tasarruf
Borçlu malı gerçek değerinin çok altında satmışsa (örn. 1 milyon değerindeki ev 200.000'e). Karşılıkla tasarruf ama orantısız.
İİK m.280 — kötü niyetli alıcı
Borçlu ve alıcı el ele vererek, alıcı borçlunun ödeme zorluğunu bilerek satım yapmış. İspatı zor ama mümkün.
Süre — 5 yıl
Dava, tasarruf tarihinden itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır. 5 yıl geçmişse hak düşer.
Sonuç
Mahkeme davanızı kabul ederse:
- Tasarrufun yapıldığı mal alıcının üzerinde kalır ama
- Alacaklı, mal sanki borçluya aitmiş gibi haciz koyabilir ve sattırabilir
- Satıştan elde edilen para önce alacağınızı, sonra (varsa) diğer alacaklıları öder
Önemli: Bu dava sadece bu alacak için sonuç doğurur. Diğer alacaklılar kendi davalarını ayrıca açmalıdır.